Jakie są podstawowe obowiązki małżonków w małżeństwie?

przez | 22 marca 2020

Zawierając związek małżeński, każdy z małżonków ma określone wyobrażenie, jak on powinien wyglądać. Część z tych wyobrażeń jest wzięta z własnego doświadczenia – najczęściej z obserwacji życia rodzinnego własnych rodziców, część jest zapożyczona z szeroko pojętej kultury – książek, filmów, gazet, ale także z obserwacji innych małżeństw. Stąd w różnych społeczeństwach naprawdę wręcz w niezliczony sposób mogą być rozumiane obowiązki małżonków wobec siebie. Wspomnieć chociażby można o tak często poruszanej kwestii rozłożenia obowiązków domowych. Kwestia, która oczywiście może być rozwiązana w różnoraki sposób i najczęściej domaga się obopólnego porozumienia, jest elementem niezliczonych konfliktów.

Mało kto zdaje sobie jednak sprawę, że kwestia obowiązków małżeńskich to nie tylko sprawa obyczajów czy zwyczaju społecznego, ale została wprost uregulowana w przepisach prawa. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli”. Przepis ten jest dość ogólny, ale wynika z niego mnóstwo szczegółowych wytycznych, według których powinni postępować małżonkowie. Co więcej, nieprzestrzeganie tych obowiązków może skutkować w szczególności doprowadzeniem do sytuacji uzasadniającej rozwód, a w niektórych przypadkach może mieć także znaczenie przy orzekaniu o winie przy rozwodzie.

Co jednak dokładnie można wyczytać z tego przepisu?

Równość obowiązków

Przede wszystkim warto wskazać na to, że kodeks podkreśla równość obowiązków. Tym samym równość małżonków w zakresie obowiązków powinna być podstawową zasadą w małżeństwie. Kodeks wskazuje przykładowo pewne obowiązki, ale niewątpliwie wspomniana równość tyczy się to zarówno obowiązków majątkowych jak i niemajątkowych. Warto też pamiętać, że po drugiej stronie obowiązku zawsze też stoi pewne prawo, w tym przypadku prawo do domagania się od drugiego małżonka realizacji obowiązków małżeńskich.

Jakie obowiązki

Kodeks wskazuje parę najważniejszych obowiązków, ale należy uznać, że nie są to jedyne obowiązki małżeńskie, gdyż z pewnością mogą z nich wynikać pewne obowiązki bardziej szczegółowe. Zgodnie z kodeksem do podstawowych obowiązków małżonków zaliczamy:

  1. obowiązek wspólnego pożycia,
  2. obowiązek wzajemnej pomocy,
  3. obowiązek wierności,
  4. obowiązek współdziałania dla dobra założonej przez małżonków rodziny.

Są to więc podstawowe obowiązki małżonków, które powinni przestrzegać w małżeństwie. Pokrótce charakteryzując je można wskazać najważniejsze elementy każdego z obowiązków.

Obowiązek wspólnego pożycia

To obowiązek, który obejmuje trzy sfery: duchową, fizyczną i gospodarczą. We wszystkich tych sferach mają więc małżonkowie wobec siebie obowiązki. Oczywiście najważniejsza jest spośród nich wspólnota duchowa, która oznacza więź emocjonalną, więź psychiczną, określaną potocznie mianem miłości. Wydaje się bowiem, że bez istnienia tej więzi, pozostałe więzi mogą być upośledzone, aczkolwiek w praktyce obserwuje się wiele małżeństw, które na pewnym etapie funkcjonują jedynie na zasadzie realizacji wobec siebie obowiązków w sferze ekonomicznej, tj. w zakresie zapewnienia dachu nad głową w postaci wspólnego mieszkania czy też wspólnego zaspokajania potrzeb finansowych, w tym małoletnich dzieci. Sfera duchowa jest też o tyle ważna, że w przypadku zaistnienia okoliczności, które zaburzają sferę ekonomiczną czy fizyczną, daje pomimo to szanse na przetrwanie małżeństwa.

Obowiązek wzajemnej pomocy

Obowiązek ten polega w szczególności na podejmowaniu działań w celu ochrony interesu drugiego małżonka wtedy, kiedy on sam nie ma możliwości podjęcia określonych działań. W takiej sytuacji działania te powinny być zawsze podejmowane, mając na względzie uzasadnione interesy drugiego małżonka.

Obowiązek wierności

Kodeks wprost stanowi, że małżonkowie są zobowiązani do wierności wobec siebie. Z tego względu każdy małżonek ma prawo domagać się od drugiego małżonka zachowania wierności. Przy czym warto pamiętać, że naruszeniem tego obowiązku będzie nie tylko zdrada fizyczna, ale także zdrada emocjonalna. Kodeks nie wprowadza tu rozróżnienia, ale z pewnością zdrada emocjonalna także stanowi szczególny przypadek naruszenia obowiązku wierności małżeńskiej. Dzieje się tak tym bardziej, że nawet zdrada emocjonalna może prowadzić do naruszenia wspólnoty duchowej pomiędzy małżonkami.

Obowiązek współdziałania dla dobra rodziny

Ten obowiązek obejmuje przede wszystkim zaspokajanie potrzeb wspólnej rodziny, tym samym tyczy się też zaspokajania potrzeb materialnych oraz pozostałych potrzeb wspólnych dzieci, aczkolwiek szczegółowe obowiązki w tym zakresie zawarte są też w przepisach dotyczących relacji pomiędzy rodzicami a dziećmi.

Warto zauważyć, że naruszenie obowiązków określonych w art. 23 Kodeksu rodzinnego może mieć wielorakie skutki. Przykładowo, czynność prawna, która narusza zasadę równości w odniesieniu do relacji majątkowych między małżonkami, może być nawet uznana za bezwzględnie nieważną. Naruszenie innych obowiązków, poza tym, że działa dysfunkcyjnie na związek małżeński oraz założoną przez małżonków rodzinę, może w konsekwencji doprowadzić do zerwania więzi oraz rozpadu pożycia małżeńskiego. Taki rozpad może natomiast skutkować w wielu przypadkach rozwodem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *